Een thuisbatterij klinkt interessant als je zonnepanelen hebt en steeds meer elektriciteit gebruikt. Zeker nu de salderingsregeling verdwijnt. Toch past een batterij niet automatisch bij iedere woning. In mijn werk als verduurzamingsadviseur zie ik dat vooral het energieprofiel bepaalt of een batterij echt iets toevoegt.
Ook het soort batterij maakt verschil. Een eenvoudige batterij slaat stroom op en levert die later weer terug. Een slimme thuisbatterij gaat verder. Die kijkt naar het energieverbruik, de opbrengst van zonnepanelen en de actuele en verwachte stroomprijzen. Op basis daarvan wordt bepaald wanneer laden en ontladen interessant is.
Om te bepalen of jouw woning geschikt is voor een slimme thuisbatterij, is eerst wat achtergrondinformatie nodig.
Een slimme thuisbatterij is geen standaardproduct
Bij een professioneel geïnstalleerde thuisbatterij komen verschillende onderdelen samen: de batterij, omvormer, energiemanagement en de aansluiting op de meterkast. De installatie wordt afgestemd op de woning.
Professionele systemen beginnen vaak rond 10 kWh. Dat heeft ook met de kostenopbouw te maken. Een omvormer, besturing, installatie en andere vaste onderdelen zijn nodig, ongeacht of je 5 of 10 kWh opslag plaatst. Bij een kleinere batterij drukken die vaste kosten relatief zwaar op de totale investering.
Een batterij van 10 kWh is niet automatisch geschikt voor iedere woning. Wie weinig elektriciteit verbruikt en weinig energie opwekt, heeft simpelweg minder energie om te verschuiven in de tijd.
Hoeveel energie verbruik je?
Een jaarverbruik van rond de 1.500 kWh of minder is een reden om kritisch naar een thuisbatterij te kijken. Hetzelfde geldt bij een beperkte jaarlijkse opbrengst van zonnepanelen. Er is dan weinig energie beschikbaar die je met een batterij kunt verschuiven.
Stel dat een huishouden 1.500 kWh per jaar verbruikt en ongeveer evenveel opwekt met zonnepanelen. Het gaat daarbij om ruim 6,5 kWh aan benodigde opslagcapaciteit per dag, inclusief de minimale hoeveelheid energie die in een batterij moet blijven. Een professionele batterij van 10 kWh kan in zo’n situatie technisch prima functioneren, maar dat betekent niet direct dat de investering ook financieel logisch is.
“Een thuisbatterij is geen standaardproduct. Eerst moet je kijken naar het energieverbruik, de eigen opwek en wat je met de batterij wilt bereiken. Pas daarna kun je bepalen welk systeem daarbij past.”
Meint Schepers, verduurzamingsadviseur bij Domogo
Heb je zonnepanelen?
Een slimme thuisbatterij kan technisch ook zonder zonnepanelen worden gebruikt. Voor de meeste huishoudens vormen zonnepanelen wel een belangrijke basis. Overtollige zonnestroom kan overdag worden opgeslagen en later op de dag worden gebruikt.
Wie weinig eigen energie opwekt, heeft minder zonnestroom om op te slaan. De rol van het energiecontract wordt dan groter.
Ben je bereid een dynamisch energiecontract te gebruiken?
Een slimme thuisbatterij is bedoeld om actief te reageren op de energiemarkt. In de praktijk wordt zo’n systeem gekoppeld aan een dynamische energieleverancier. De batterij kan dan rekening houden met de actuele en verwachte stroomprijzen, naast het energieverbruik en de opbrengst van zonnepanelen.
Bij een lage stroomprijs kan de batterij bijvoorbeeld energie uit het net opslaan. Op een duurder moment kan die energie weer worden gebruikt. De software bepaalt op basis van de beschikbare gegevens wanneer laden en ontladen interessant is.
Wie een slimme thuisbatterij aanschaft, moet dus bereid zijn om met een dynamische energieleverancier te werken. Wie liever een vast of variabel energiecontract houdt, kan een batterij nog steeds gebruiken voor het opslaan van zonnestroom, maar benut een belangrijk deel van de slimme aansturing niet. Lees ook waarom een slimme thuisbatterij pas écht slim wordt met een dynamisch energiecontract en EMS.
De keuze voor een dynamisch energiecontract hoort dan ook bij de vraag of een slimme thuisbatterij bij je past.
Is je woning geschikt voor een vaste batterij?
Een slimme thuisbatterij is een vaste installatie die op de meterkast en, afhankelijk van het systeem, op de zonnepanelen wordt aangesloten. Dat maakt een eigen woning vaak logischer dan een huurwoning, omdat je een gebouw gebonden investering doet.
Ook de technische situatie van de woning telt mee. Heb je een 1-fase of 3-fase aansluiting? Hoe groot is de aansluiting? Hoe loopt de verbinding naar de plek waar de batterij komt te staan? Dit bepaalt mede welke systemen mogelijk zijn.
Wil je verzwaren van 1 naar 3-fase?
Bij sommige thuisbatterijleveranciers kan een batterij eerst met een 1-fase omvormer worden geplaatst. Na een omzetting naar 3-fase door de netbeheerder kan de omvormer door de installateur worden vervangen door een 3-fase variant. Zo kun je de batterij direct gebruiken, zonder dat je rendement verliest door het wachten op de verzwaring.
Heb je een geschikte plek?
Een slimme thuisbatterij heeft een vaste en goed bereikbare plek nodig. In huis kan dat bijvoorbeeld een garage, schuur, bijkeuken, technische ruimte of zolder zijn.
Moderne thuisbatterijen zijn ook geschikt voor buitenplaatsing. Afhankelijk van het systeem kan de batterij bijvoorbeeld in de tuin, op een balkon of veranda worden geplaatst. De afmetingen van de batterij en de omstandigheden op de locatie bepalen welke plek geschikt is.
Welke noodstroom wil je?
Het bepaalt niet of je woning geschikt is voor een thuisbatterij, maar het is wel een belangrijke afweging bij de keuze voor het systeem. Heb je bij een stroomstoring genoeg aan een wandcontactdoos waarop je enkele belangrijke apparaten kunt aansluiten? Of wil je dat de hele woning automatisch van stroom blijft voorzien?
Dat zijn twee verschillende oplossingen. Een back-up via een wandcontactdoos is eenvoudiger. Voor volledige noodstroom zijn andere technische voorzieningen nodig. De gewenste functie kan dus invloed hebben op de keuze tussen een hybride systeem en een all-in-one batterij.
Kun je de investering dragen?
Een professionele thuisbatterij is een flinke investering. Je kunt de batterij uit eigen middelen betalen of ervoor kiezen om de investering te financieren, bijvoorbeeld via een partij als het Warmtefonds. Je betaalt de investering dan in maandelijkse termijnen af. Die maandelijkse lasten kunnen voor een deel of volledig worden bekostigd uit de opbrengst van de thuisbatterij.
De manier waarop je de investering betaalt, is geen criterium voor de technische geschiktheid van je woning. Het is wel een belangrijke afweging voordat je voor een thuisbatterij kiest.
Wanneer is je woning geschikt?
Er is geen vast kenmerk waarmee je vooraf kunt bepalen of een thuisbatterij geschikt is. Het gaat om de combinatie van energieverbruik, eigen opwek, energiecontract, aansluiting, beschikbare ruimte, gewenste noodstroom, toekomstplannen en budget. Ook persoonlijke voorkeuren spelen een rol.
Twijfel je na het lezen of een slimme thuisbatterij bij jouw woning past? Met de Thuisbatterij Check van Domogo krijg je op basis van je woning, energieverbruik, zonnepanelen en wensen snel een eerste indicatie. De check is gratis en vrijblijvend.
Waar moet je vooral naar kijken?
- Energie: voldoende verbruik en/of eigen opwek om de batterij goed te benutten.
- Techniek: een geschikte aansluiting, locatie en installatie.
- Energiecontract: bereid zijn om een dynamisch contract te gebruiken.
- Doel: weten wat je met de batterij wilt bereiken, zoals meer eigen zonnestroom gebruiken, slim inspelen op stroomprijzen of beschikken over noodstroom.
Een thuisbatterij is geen product dat je simpelweg aan iedere woning toevoegt. Soms is de beste uitkomst om hem niet te plaatsen. Een goed advies begint dan ook niet met de vraag hoeveel kWh je nodig hebt, maar met de vraag of een slimme thuisbatterij in jouw situatie daadwerkelijk iets toevoegt.
Over de auteur
Meint Schepers – Verduurzamingsadviseur bij Domogo
Meint Schepers adviseert huishoudens over thuisbatterijen en energiemanagement. Hij kijkt daarbij naar het complete energiesysteem van een woning: van energieverbruik en zonnepanelen tot netaansluiting, energiecontract, noodstroom en slimme aansturing.