Challenges zijn overal op internet te vinden. Je ziet ze op TikTok, YouTube en Instagram. Iemand doet iets geks of moeilijks, filmt het en daagt anderen uit hetzelfde te doen. Zo verspreidt een trend zich razendsnel over de hele wereld. Miljoenen mensen doen mee, van jonge kinderen tot volwassenen. Maar wanneer is zo’n online uitdaging nog leuk, en wanneer schiet het over de grens?
Hoe een online uitdaging viraal gaat
Een uitdaging begint vaak klein. Iemand filmt zichzelf terwijl hij iets doet wat grappig of spannend is, plaatst het online en vraagt vrienden hetzelfde te proberen. Doordat bekende vloggers en influencers de trend oppikken, zien miljoenen mensen het filmpje. De Ice Bucket Challenge uit 2014 is een goed voorbeeld. Mensen gooiden een emmer ijswater over zichzelf heen om aandacht te vragen voor de ziekte ALS. Die actie leverde wereldwijd meer dan 115 miljoen dollar op voor onderzoek. Het laat zien dat een virale trend ook iets goeds kan bereiken.
Populaire uitdagingen die iedereen kent
Sommige uitdagingen zijn al jaren populair en worden steeds opnieuw gedaan door nieuwe generaties. De Chubby Bunny is er een van: je propt zo veel mogelijk marshmallows in je mond en probeert dan nog duidelijk te praten. De Not My Arms uitdaging werkt anders. Iemand achter je steekt zijn armen door je kleding heen, zodat het lijkt alsof het jouw armen zijn. Samen probeer je dan iets te doen, zoals eten of opmaken. De Bean Boozled is ook geliefd: je eet een jelly bean die er normaal uitziet, maar die een smerige smaak kan hebben zoals oude sokken of braakmisselijkheid. Dit soort uitdagingen is onschuldig en gericht op humor en plezier.
Wanneer een uitdaging gevaarlijk wordt
Niet alle online uitdagingen zijn zo onschuldig. Een deel ervan vraagt om risicovolle acties die serieus letsel kunnen veroorzaken. De Choke Challenge, ook wel de Blauwe Droom Challenge genoemd, is een voorbeeld dat internationaal voor veel onrust heeft gezorgd. Daarbij snijden deelnemers de zuurstoftoevoer naar de hersenen af om een roes te voelen. Meerdere kinderen zijn hierdoor om het leven gekomen. Ook de Momo Challenge zorgde voor grote zorgen bij ouders en scholen. Het ging om een figuur dat kinderen via sociale media opdrachten gaf, waaronder gevaarlijke acties. Experts waarschuwen ouders om goed bij te houden welke filmpjes hun kind bekijkt. Kinderen zijn nieuwsgierig en gevoelig voor groepsdruk. Het verlangen om erbij te horen kan ertoe leiden dat ze meedoen zonder goed na te denken.
Wat je kunt doen als je een gevaarlijke uitdaging tegenkomt
Wanneer je een uitdaging online ziet die gevaarlijk lijkt, is het slim om die niet te delen. Dat klinkt simpel, maar het maakt echt verschil. Hoe minder aandacht een schadelijke trend krijgt, hoe sneller die verdwijnt. Praat er ook over met iemand die je vertrouwt, zoals een ouder, een leraar of een vriend. Op scholen wordt steeds vaker uitgelegd hoe je veilig omgaat met sociale media en hoe je groepsdruk herkent. Als je twijfelt over een uitdaging, stel jezelf dan de vraag of je het ook zou doen als niemand het zag. Dat antwoord zegt vaak genoeg. Meedoen aan leuke, veilige acties is prima. Maar je gezondheid en veiligheid zijn altijd belangrijker dan likes of aandacht online.
Veelgestelde vragen over challenges
Zijn alle online uitdagingen slecht?
Nee, niet alle online uitdagingen zijn slecht. Veel uitdagingen zijn onschuldig en worden gedaan voor de lol, zoals de Chubby Bunny of de Not My Arms uitdaging. Er zijn ook uitdagingen die een goed doel dienen, zoals de Ice Bucket Challenge. Het is wel verstandig om altijd eerst na te denken of een uitdaging veilig is voordat je meedoet.
Waarom doen zoveel jongeren mee aan uitdagingen?
Jongeren doen mee aan uitdagingen omdat ze willen horen bij een groep, aandacht willen krijgen of het gewoon leuk vinden. Sociale media maken het makkelijk om te zien wat vrienden doen, en dat maakt de druk om mee te doen groter. Groepsdruk speelt hierbij een grote rol.
Hoe herken je een gevaarlijke uitdaging?
Een uitdaging is gevaarlijk als er lichamelijk letsel bij kan ontstaan, als je iets moet doen wat je liever niet wilt of als de opdracht geheim moet blijven. Als iets niet goed voelt, is dat een teken om te stoppen en er met iemand over te praten.
Wat moet je doen als je kind meedoet aan een gevaarlijke uitdaging?
Als je kind meedoet aan een gevaarlijke uitdaging, is het goed om rustig het gesprek aan te gaan zonder meteen te straffen. Leg uit waarom de uitdaging gevaarlijk is en luister naar je kind. Samen afspraken maken over veilig gebruik van sociale media helpt meer dan verbieden.