Een plat dak isoleren doe je meestal aan de buitenzijde, met isolatieplaten op de dakconstructie en daarboven waterdichte dakbedekking. Deze aanpak heet een warm dak. Isoleren aan de binnenzijde of boven op de bestaande dakbedekking kan soms ook, maar vraagt extra aandacht voor vocht en de opbouw van het dak.
Welke methode past, hangt onder meer af van de staat van de dakbedekking, de beschikbare hoogte en de isolatie die al aanwezig is. Vooral de plek van de dampremmende laag en de afvoer van regenwater verdienen aandacht.
Plat dak isoleren aan de buitenzijde: het warme dak
Bij een warm dak liggen de isolatieplaten boven op de dragende dakconstructie. Daarover komt de dakbedekking, bijvoorbeeld bitumen of EPDM. Onder de isolatie ligt doorgaans een dampremmende laag. Die beperkt dat vochtige binnenlucht in de dakopbouw terechtkomt.
Deze opbouw houdt de dakconstructie relatief warm en beschermt haar tegen grote temperatuurverschillen. Daarom is een warm dak vaak de voorkeursoplossing. Het is vooral praktisch als de dakbedekking toch aan vervanging toe is: de werkzaamheden kunnen dan worden gecombineerd.
Een nadeel is dat het dak hoger wordt. Daardoor moeten dakranden, aansluitingen op muren en de hemelwaterafvoer soms worden aangepast. Ook vraagt de uitvoering om droog weer en een zorgvuldig aangebrachte waterdichte laag.
Een plat dak aan de binnenzijde isoleren
Bij isolatie aan de binnenzijde komt het materiaal onder het dakbeschot, vaak tussen de houten balken. De dakconstructie blijft daardoor koud. Deze methode heet een koud dak.
Binnenisolatie kan aantrekkelijk lijken als de dakbedekking nog goed is en het plafond toch open moet. Maar vochtige binnenlucht kan achter de isolatie komen en daar condenseren tegen het koude dakbeschot. Op termijn kan dat schade aan het hout veroorzaken.
Een zorgvuldig aangebrachte damprem aan de warme kant van de isolatie is daarom nodig. Ook aansluitingen rond muren, leidingen en lichtpunten moeten luchtdicht zijn. Een dampremmende laag vertraagt het transport van waterdamp, terwijl een luchtdichte aansluiting voorkomt dat vochtige lucht door kieren stroomt.
Een koud dak ventileren lijkt een oplossing, maar ventilatie van de ruimte boven de isolatie voorkomt vochtproblemen niet vanzelf. Laat de volledige dakopbouw beoordelen voordat je hiervoor kiest. Binnenisolatie is niet zonder meer een veilig alternatief voor een warm dak.
Isoleren boven op de dakbedekking: het omgekeerde dak
Bij een omgekeerd dak liggen de isolatieplaten boven op de bestaande waterdichte dakbedekking. Daarop komt meestal ballast, zoals grind of tegels, om de platen op hun plek te houden. Hiervoor wordt vaak XPS gebruikt, omdat dit materiaal weinig vocht opneemt en drukvast is.
Deze methode kan passen als de dakbedekking nog in goede staat is en je het dak bijvoorbeeld als terras wilt gebruiken. De dakbedekking moet wel waterdicht blijven, terwijl ballast extra gewicht toevoegt. Ook isoleren platen in deze opbouw minder goed wanneer er water langs of onder stroomt. De benodigde dikte en draagkracht moeten daarom bij het ontwerp worden meegenomen.
Welk isolatiemateriaal past op een plat dak?
Voor een warm dak worden meestal harde isolatieplaten gebruikt. De keuze hangt af van de beschikbare hoogte, de belasting en de gewenste isolatiewaarde.
- PIR: isoleert goed bij een relatief geringe dikte. Dat is handig als er weinig ruimte is bij een dakrand of aansluiting.
- EPS: is vaak goedkoper dan PIR, maar heeft meestal een dikkere laag nodig om dezelfde isolatiewaarde te halen.
- XPS: is drukvast en neemt weinig vocht op. Het wordt vaak toegepast bij een omgekeerd dak.
De Rd-waarde geeft aan hoeveel warmte een isolatielaag tegenhoudt. Hoe hoger de Rd-waarde, hoe beter de laag isoleert. De waarde hangt af van zowel het materiaal als de dikte. Vergelijk daarom niet alleen het aantal centimeters.
Niet iedere plaat is geschikt voor elke dakbedekking of belasting. Bij een dakterras is bijvoorbeeld een andere drukvastheid nodig dan bij een dak dat alleen voor onderhoud wordt betreden.
Zo verloopt het isoleren van een plat dak
Een warm dak aanbrengen vraagt meer dan alleen platen neerleggen. Dit zijn de belangrijkste stappen:
- Bekijk de bestaande opbouw. Breng in kaart waar isolatie en dampremmende lagen zitten en of het dakbeschot droog en stevig is.
- Bepaal of de oude lagen kunnen blijven. Soms moeten dakbedekking of oude isolatie worden verwijderd. In andere situaties kan een geschikte bestaande laag blijven liggen.
- Breng de dampremmende laag aan. De juiste plaats en uitvoering hangen af van de volledige dakopbouw. Naden en aansluitingen moeten zorgvuldig worden afgewerkt.
- Plaats de isolatieplaten. Laat de platen goed op elkaar aansluiten en bevestig ze volgens het gekozen daksysteem.
- Zorg voor afschot. Het dak moet licht aflopen naar de afvoer. Dat kan bijvoorbeeld met isolatieplaten die in dikte verlopen.
- Werk het dak waterdicht af. De dakbedekking moet ook goed aansluiten op dakranden, afvoeren en doorvoeren.
Bij na-isoleren is vooral de combinatie van oude en nieuwe lagen van belang. Een bestaande dampdichte laag kan vocht opsluiten als de nieuwe opbouw daar niet op is afgestemd. Maak daarom niet zomaar een extra isolatielaag aan de binnenkant van een dak dat ook aan de buitenkant is geïsoleerd.
Kosten en subsidie voor dakisolatie
De prijs van een plat dak isoleren hangt af van het oppervlak, het materiaal en de dikte van de isolatie. Ook het verwijderen van oude lagen, nieuwe dakbedekking en het aanpassen van dakranden en afvoeren tellen mee. Vraag offertes aan met dezelfde werkzaamheden en isolatiewaarde, zodat je ze goed kunt vergelijken.
Zelf isolatiemateriaal aanbrengen kan op arbeidskosten besparen, maar fouten in de damprem of dakbedekking kunnen vochtproblemen veroorzaken. Een dakdekker inschakelen is vooral verstandig wanneer de bestaande opbouw onbekend is of de aansluitingen ingewikkeld zijn.
Voor dakisolatie kun je mogelijk subsidie krijgen via de ISDE. De hoogte hangt af van de geldende voorwaarden en onder meer van het geïsoleerde oppervlak en de uitgevoerde maatregelen. Voor dakisolatie geldt doorgaans een minimale Rd-waarde van 3,5 voor het nieuw aangebrachte isolatiemateriaal. De voorwaarden kunnen veranderen en stellen ook eisen aan de uitvoering. Op de website van RVO staan de actuele regels.
Veelgestelde vragen over een plat dak isoleren
Wat is het verschil tussen een warm en een koud dak?
Bij een warm dak ligt de isolatie boven de dakconstructie. Bij een koud dak zit de isolatie aan de binnenzijde, onder het dakbeschot. De constructie blijft dan kouder, waardoor de kans op condens groter is.
Wat is de goedkoopste manier om een plat dak te isoleren?
Dat hangt af van de bestaande situatie. EPS is vaak goedkoper dan PIR, maar heeft meer dikte nodig. Ook de kosten voor arbeid, afwerking en eventuele aanpassingen aan het dak bepalen welke oplossing onderaan de streep het voordeligst is.
Kun je een plat dak opnieuw isoleren zonder de dakbedekking te verwijderen?
Soms kan dat, bijvoorbeeld met een omgekeerd dak of door een geschikte bestaande laag in een nieuwe opbouw op te nemen. De staat van de dakbedekking, het extra gewicht en het risico op opgesloten vocht bepalen of dit verantwoord is.
Een goede dakopbouw begint bij de bestaande lagen. Laat die in kaart brengen voordat je de isolatiedikte kiest, zodat het nieuwe platte dak niet alleen warmte vasthoudt, maar ook droog blijft.