Recycled materiaal is overal om ons heen, ook al zie je het niet altijd. De fles die je weggooit, de krant die je afdankt, het blik dat je in de container gooit: al deze spullen kunnen een tweede leven krijgen. Toch weten veel mensen niet precies hoe dat werkt en wat er daarna allemaal van wordt gemaakt. Dat is jammer, want hergebruik van grondstoffen speelt een grote rol in hoe we omgaan met de aarde en de spullen die we gebruiken.
Hoe afval verandert in een nieuw product
Wanneer je iets weggooit en het wordt gescheiden ingezameld, begint een lang proces. Het materiaal gaat naar een sorteerinstallatie, waar machines en mensen alles uitsorteren. Daarna wordt het materiaal gereinigd, versnipperd of gesmolten, afhankelijk van het soort. Glas wordt fijngemalen en opnieuw tot glas gesmolten. Papier wordt vermalen tot papierpap en dan opnieuw tot nieuw papier gevormd. Plastic wordt gesorteerd op soort, want niet alle plasticsoorten zijn hetzelfde. Van PET-flessen, het doorzichtige plastic van drinkflessen, worden bijvoorbeeld nieuwe flessen of zelfs kleding gemaakt. Dit proces heet mechanische recycling. Er bestaat ook chemische recycling, waarbij plastic wordt omgezet naar grondstoffen op moleculair niveau. Die methode is nog volop in ontwikkeling, maar biedt veel mogelijkheden voor materialen die moeilijk mechanisch te verwerken zijn.
Welke materialen worden het meest gerecycled
Aluminium is een van de meest gerecyclede materialen ter wereld. Het recyclen van aluminium kost maar een fractie van de energie die nodig is om nieuw aluminium te maken uit bauxiet. Bijna driekwart van alle aluminium dat ooit gemaakt is, wordt nog steeds gebruikt, simpelweg omdat het keer op keer hergebruikt kan worden zonder kwaliteitsverlies. Glas heeft dezelfde eigenschap: het verliest niets van zijn kwaliteit wanneer het wordt omgesmolten. Papier en karton worden ook op grote schaal ingezameld en verwerkt, maar papier kan niet oneindig worden gerecycled. De vezels worden bij elk recyclingproces korter, waarna ze uiteindelijk niet meer bruikbaar zijn. Textiel wint de laatste jaren aan aandacht. Oude kleding kan worden versnipperd en omgezet naar isolatiemateriaal, poetsdoeken of nieuwe stoffen. Bouw- en sloopafval, zoals beton en metaal, wordt ook op grote schaal hergebruikt als funderingsmateriaal of nieuwe bouwmaterialen.
Producten die gemaakt zijn van gerecyclede grondstoffen
Veel producten die je dagelijks gebruikt, zijn al deels of volledig gemaakt van teruggewonnen grondstoffen. Wc-papier bevat vaak een groot aandeel oud papier. Veel verpakkingen in de supermarkt zijn gemaakt van gerecycled karton of gerecycled glas. Sportkleding van bekende merken wordt steeds vaker gemaakt van plastic dat uit de oceaan of van afvalstromen is gehaald. Fleecejassen bevatten al jaren gerecycled PET. Ook in de bouw duikt het materiaal op: isolatieplaten van gerecycled glas, dakbedekking van oud rubber en gevelbekleding van teruggewonnen hout. Zelfs in elektronica worden gerecyclede metalen zoals koper, goud en zilver verwerkt. Het is een breed en gevarieerd veld, dat steeds verder groeit nu fabrikanten meer aandacht besteden aan de herkomst van hun grondstoffen.
Wat recycling oplevert voor het milieu
Het gebruik van teruggewonnen grondstoffen in plaats van nieuwe heeft een duidelijke invloed op de uitstoot van broeikasgassen. Voor het maken van een ton staal uit gerecycled materiaal is aanzienlijk minder energie nodig dan voor het winnen van ijzererts. Hetzelfde geldt voor papier: recycling van papier bespaart bomen en vermindert de hoeveelheid water en energie die nodig is bij de productie. Minder afval op stortplaatsen betekent ook minder uitstoot van methaan, een gas dat veel sterker bijdraagt aan klimaatverandering dan koolstofdioxide. Toch lost recycling niet alles op. Niet elk materiaal is goed te recyclen, en het proces zelf kost ook energie en water. Experts benadrukken dat minder verbruiken en producten langer gebruiken nog altijd beter zijn dan recyclen. Maar voor het afval dat toch ontstaat, is herverwerking van grondstoffen een stuk beter dan verbranding of storten.
Veelgestelde vragen
Kan elk soort plastic worden gerecycled?
Niet elk soort plastic is geschikt voor recycling. Plastic is ingedeeld in categorieën, van 1 tot 7. Soorten 1 en 2, zoals PET-flessen en harde flacons, worden het meest en meest eenvoudig verwerkt. Andere soorten, zoals sommige voedselverpakkingen of gemengde plastics, zijn veel lastiger te recyclen en belanden vaak toch in de verbrandingsoven.
Hoe weet ik of een product gemaakt is van gerecycled materiaal?
Op verpakkingen staat soms een symbool of tekst die aangeeft dat het product gemaakt is van gerecycled materiaal. Bekende aanduidingen zijn “gemaakt van x% gerecycled materiaal” of het pijltjessymbool met een percentage. Let ook op keurmerken zoals het FSC-keurmerk voor papier en hout, of het Möbius-symbool voor recyclebaar materiaal.
Is gerecycled materiaal minder sterk of van slechtere kwaliteit?
Dat hangt af van het soort materiaal. Aluminium en glas behouden hun kwaliteit vrijwel volledig na recycling. Papier verliest bij elk recyclingproces iets van zijn vezelsterkte. Plastic kan ook iets minder sterk worden na herverwerking, maar voor veel toepassingen is de kwaliteit nog prima bruikbaar. Fabrikanten mengen soms gerecycled en nieuw materiaal om de gewenste kwaliteit te bereiken.
Wat gebeurt er met afval dat niet gescheiden wordt aangeleverd?
Afval dat niet gescheiden wordt ingeleverd, gaat meestal naar een restafvalverwerker. Een deel daarvan wordt nog machinaal gesorteerd, maar veel materialen die hierin zitten, zijn verontreinigd en kunnen niet meer worden hergebruikt. Ze worden dan verbrand voor energieopwekking of gestort. Goed scheiden aan de bron is daarom belangrijk voor de kwaliteit van de teruggewonnen grondstoffen.